جالبکده
علمی

تمساح ،زیر دریایی مرگبار رودخانه

بررسی تمساح ها و روش زیست آن ها

زیردریایی مرگبار رودخانه

بیش از ۲۰۰ میلیون سال است که تمساح ها روی زمین زندگی می کنند اما وجود این قدمت، تمساح ها به هیچ وجه موجوداتی ابتدایی نیستند

تمساح ها و الیگاتور ها استادان بقایند. آنها از بدترین بلاها هم جان سالم به در برده اند. آنها شاهد انقراض دسته جمعی جانوران در ۵ میلیون سال پیش و تکامل گونه های جدید جانوری بوده اند که البته خودشان از این انقراض خیلی بی دردسر عبور کرده اند. آنها همچنین شاهد سقوط دایناسورها در ۳۰۰ میلیون سال گذشته بوده اند. حتی گسترش پستانداران نیز نتوانست این موجودات را از زیستگاه هایشان بیرون براند.

تمساح

تمساح در گذشته

اولین اجداد آن ها حدود ۲۳۰ میلیون سال پیش روی کره زمین ظاهر شدند. از فسیل های به جا مانده می توان چنین برداشت کرد که این اجداد، بسیاری از خصوصیات تمساح های امروزی را داشته اند؛ خصوصیاتی مثل بدنی خوش فرم، دمی دراز، پوستی ضخیم و آرواره های بلند. با اینکه گونه های مختلفی از آن ها در طول زمان تکامل پیدا کردند ولی ظاهرا آنها از وقتی که محیط ایده آل خود را پیدا کردند، دیگر تغییر چندانی نکردند. از آن زمان به بعد زندگی به عنوان شکارچی های پنهانکار به فرمول کلی زندگی همه تمساح ها تبدیل شد. بدن بلند و خوش فرم  به آنها کمک می کند تا به سرعت و در سکوت در آب حرکت کنند. قرار داشتن دستها و پاها در اطراف بدن و نه در زیر آن به تمساح ها کمک می کند تا موقع شنا دست ها و پاهای خود را به نحوی به سمت بدن خود خم کنند که از مقاومت آب در برابر بدنشان بکاهند. دم بلند و ماهیچه ای تمساح ها به شکل S حرکت می کند. این حرکت نیروی اصلی پیشبرنده آن ها را هنگام حرکت تامین می کند. شکل خاص سر تمساح ها به مخفی کاری این حیوان بیشترین کمک را می کند. این شکل خاص باعث می شود تا در زمان شنا کردن تنها چشم ها، گوشها و سوراخ بینی شان از آب بیرون بماند. به این شکل آنها همه خواصی که برای شکار لازم است را دارند و می توانند با تمام قوا کار کنند و در همین حال شکارچی از دید شکار بینوا پنهان بماند.

تمساح

دریچه خودکار

این موجودات لب ندارند. برای همین زمانی که زیر آب منتظر شکارشان هستند، دهانشان از آب پر می شود. آنها دریچه ای ویژه، پشت زبانشان دارند که جلوی جریان آب را می گیرد. در غیر این صورت ورود مداوم آب در نهایت به مرگ تمساح ها منجر می شود. این دریچه صفحه ای است که حلق را می بندد و از ورود آب به ششها جلوگیری می کند. سوراخ های بینی تمساح کرده و در پشت این دریچه باز می شود.

 

این ساز و کار به آن ها  این امکان را میدهد که با وجود ورود مداوم آب به دهانش بتواند به راحتی در زیر آب نفس بکشد. حتی اندام های داخلی  هم به نحوی تغییر یافته اند که مناسب روش زندگی آنها باشد. تمامی خزندگان غیر از تمساح ها قلب سه حفره ای دارند. آن  ها مانند پرندگان و پستانداران قلبی چهار حفره ای دارند کهبه آن ها اجازه می دهد برای مدت های طولانی زیر آب بمانند. قلبه مهره داران دریچه هایی دارد که به صورت غیر فعال کامل می کنند. این دریچه های یک طرفه به خون اجازه خروج از بطن ها به دهلیزها را هنگام انقباض قلب نمی دهند. در نتیجه خون هنگام انقباض قلب وارد سرخرگهای بزرگ می شود. اما قلب تمساح دریچه هایی دارد که می تواند به صورت فعال جریان خون را از مسیر ششها دور کند. با داشتن چنین دریچه هایی، تمساح می تواند اکسیژن در دسترس را به جاهایی از بدنش بفرستد که بیشتر مورد نیاز است.

تمساح

علاوه بر این، هموگلوبین های تمساح ها به گونه ای تغییر یافته اند که اکسیژن بیشتری را در زمان کمبود اکسیژن به بافت ها برسانند. با اینکه تمساحها لب ندارند ولی دندان هایشان جبران این کمبود را می کنند.دندان های تیز و برنده  برای سوراخ کردن و نگه داشتن قطعات غذا طراحی شده اند. وقتی هم که دهان تمساح بسته شود این دندان ها در هم قفل می شوند و دیگر کار ش کار بیچاره زار است. ماهیچه هایی که آرواره های تمساح را می بندند بسیار قوی ای هستند. به عنوان نمونه   تمساح آب شور می تواند به راحتی جمجمه یک خوک را با آرواره اش خرد کند. با وجود چنین آرواره هایی آن ها می توانند طعمه هایشان را آنقدر زیر آب نگه دارند تا غرق شوند. مهره های گردنی نیز به شکلی در هم گیر می افتند که توانایی تحمل تقلای شکارهای قوی هیکل را داشته باشند. شاید به نظر برسد که چنین تانک مجهزی دیگر چه نیازی به حس لامسه دارد. اما تمساح ها از همان بدو تکامل شان حس لامسه را در چنته ابزار شکار خود داشته اند.

پوست نواحی سر و صورت تمساح از نواحی دیگر بدن نازک تر است. به علاوه پوست این نواحی از گنبدهای رنگی کوچکی پوشیده شده اند. این گنبدها بخشی از شبکه ای از گیرنده های حساس به فشار و اعصاب است. این شبکه به قدری حساس است که کوچکترینلرزشی در آب را تشخیص می دهد. اما تنها این ویژگی ها نیست که به تمساح ها چنین توانایی بقایی بخشیده است. بخشی از توانایی بقای این موجودات به ماهیت سوخت و ساز بدنشان مربوط می شود. سوخت و ساز در پرندگان و پستانداران بسیار بالاست. بدن آنها مقدار زیادی سوخت (مواد غذایی) را در مدتی کوتاه می سوزاند. سوزاندن مقدار زیادی سوخت در زمان اندک به تولید گرما منجر می شود که بدن آنها را گرم نگه می دارد. اما سوخت و ساز تمساح ها بسیار پایین است، به این معنا که بر خلاف پرندگان و پستانداران، تمساح ها مقدار بسیار کمتری سوخت را در مدتی طولانی تر می سوزانند. بنابر این گرمای جانبی تولید شده به حداقل خود می رسد. در نتیجه تمساح ها نیز مانند سایر خزندگان برای حفظ دمای بدن خود به منابع خارجی گرما نیاز دارند.

تمساح

زیستگاه تمساح 

با توجه به اتکا به منابع حرارتی خارجی، آن ها عملا نمی توانند در بیرون از مناطق گرمسیر دوام بیاورند. اما به دلیل سازش فوق العاده آنها تمامی زیستگاه های آب شیرین دردسترس در مناطق گرمسیری را اشغال کرده اند. زیستگاه های آب شیرین از جمله پیش بینی ناپذیرترین زیستگاه ها روی کره زمین است.این زیستگاه ها دائما چرخه ی خشکی و سیلاب را پشت سر میگذارنند.در این شرایط جانوران به دشواری می توانند از پس زندگی در این مناطق بر بیایند. در اینجاست که قابلیت های این حیوانات به کار می آید. توانایی آنها در جذب گرما از محیط و کم غذایی به آنها این امکان را می دهد که به راحتی با یک وعده غذا در ماه کنار بیایند. در بسیاری از مناطقی که تمساح ها در آن زندگی می کنند فصل گرما به خشکسالی منجر می شود. با خشک شدن رودها و آبگیرها تمساح ها نه تنها شکار گاه خود را از دست می دهند بلکه برای تنظیم دما نیز به مشکل برمی خورند. تمساح های رود نیل برای نجات خود در این شرایط در کناره های رودخانه های خشک شده چاله ای حفر می کنند. سپس در چاله رفته و روی خود گل می ریزند. در شبه قاره هند تمساح های ماگر(mugger) چندین ماه را در این حفره ها در حالت خواب تابستانی می گذرانند. نه گونه از تمساح ها به خواب تابستانی می روند ولی ساز و کار فیزیولوژیک این فرایند ناشناخته است.

 

توانایی رفتن به خواب تابستانی و تحمل دوره های طولانی کم غذاییکلید توانایی خارق العاده تمساح ها در و بقاست. به قول کریس لاوز، زیست شناس: زمان آن رسیده که تمساح ها را همان طورکه هستند بشناسیم؛ نزدیک ترین موجودات به طرحی که بهینه ترین طرح بقا در کل تاریخچه تکاملی دوزیستان، خزندگان، پرندگان و پستانداران است.»

مقاله مرتبط:ویکی پدیا

 

-بیشتر بخوانید:

چرا و چگونه؟(قسمت هفتم)

 

 

برچسب ها

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید

بستن
دکمه بازگشت به بالا